Hoogbegaafden coach

Vijf soorten coaches, hoe hoogbegaafden er vier kunnen saboteren en hoe dat werkt

Hoogbegaafden kunnen vanuit perfectionisme en de neiging tot volledigheid in gesprekken flink door blijven gaan of provoceren. Ze zijn enorm autonoom en hebben vaak een aversie tegen oefenopdrachten. Welke coach prikt daar doorheen en kan er tegenop?

Als het goed is kent de coach zichzelf en weet wat hij te bieden heeft. Toch zijn er coaches die beslist niet met hoogbegaafde volwassenen willen/ kunnen werken. Zij raken ontmoedigd, geïrriteerd, overbetrokken of ze worden onzeker. Wat is wel een goede coach voor hoogbegaafden.

Vier soorten coaches

Elke coach, hulpverlener of therapeut reageert verschillend op hoogbegaafdheid. Ik onderscheid vijf coaches.

  • de onzekere coach
  • de geïrriteerde coach
  • de ontmoedigde coach
  • de overbetrokken coach
  • de zelfbewuste coach

Welke hoogbegaafden coach kies ik

Een hoogbegaafde volwassene komt met een hulpvraag bij een coach. Hij denkt: ‘ik ben slim, autonoom en snel, niemand maakt mij wat’. Hij voelt zich opgewonden of ervaart juist stress of faalangst. In het coachproces bedenkt de cliënt bij reflectieve vragen van de coach, creatieve oplossingen en wil snel weer verder.

Dit geeft hem een kick en zelfwaardering. Dat hij op deze manier zijn coachdoelen niet behaalt, boeit hem op dat moment minder.

Coaches kunnen op verschillende manieren reageren op het gedrag van hoogbegaafde volwassenen. Hieronder lees je een aantal situatieschetsen.

De onzekere hoogbegaafden coach

De onzekere coach gaat met de hoogbegaafde volwassene in gesprek en denkt: ‘die is snel, ik kan niet tegen de intelligentie op. Hij denkt te snel voor mij, dat kan ik nooit bijhouden. Bovendien zijn zijn problemen erg complex’. De coachgesprekken stagneren omdat de coach geen tegenwicht kan bieden.

De coach wordt onzeker en gaat mee in het gedrag van de cliënt. De coach kan ook vermijdend gedrag vertonen en om te pleasen meegaande en vriendelijke uitspraken doen.

De cliënt voelt zich gewaardeerd en geaccepteerd, maar krijgt ook minder opbouwende feedback van de coach. Door de ervaren waardering, krijgt de coach ook waardering terug en ontstaat een vicieuze cirkel. De therapie gaat stagneren door wederzijdse bekrachtiging.

De cliënt ervaart geen voldoening van de coaching. Hij voelt zich toch niet écht gehoord en op den duur voeren onbegrip, frustratie en stress de boventoon. Hij wordt ongeduldig en verbreekt de samenwerking met de coach.

Regelmatig spreek ik hoogbegaafde volwassenen die wel vier coaches hebben gehad en daar gefrustreerd over zijn. Niemand kon de vinger op de juiste plek leggen. Daarom vragen zij mij hen een spiegel voor te houden.

De geïrriteerde hoogbegaafden coach

Wanneer een hoogbegaafde volwassene zich als een uitzondering, raar en buitenstaander ziet, ervaart hij veel faalangst, frustratie en stress. In een gesprek met een coach die zich snel irriteert, gaat de hoogbegaafde zijn voorkeursgedrag vertonen en bedenkt creatief allerlei oplossingen waarmee hij tegen de coach ingaat. Er volgt een wederzijdse uitwisseling van kritiek op elkaar.

De coach denkt: ‘wat een eigenwijze wijsneus, hij weet alles beter. Op deze manier jaagt hij ook zijn eigen omgeving tegen zich in het harnas. Ik ga die narcistische persoonlijkheid eens een toontje lager laten zingen‘.

De hoogbegaafde voelt deze gedachten en ziet in de non-verbale communicatie de irritatie van de coach. Hij wordt ongeduldig, raakt gefrustreerd en voelt zich afgewezen. De coachrelatie gaat teniet en de coaching stopt. De cliënt heeft opnieuw niets bereikt met dit coachtraject.

Wat sommige sterke hoogbegaafde persoonlijkheden nodig hebben

Kortgeleden maakte ik kennis met een potentiële hoogbegaafde cliënt. Hij vroeg mij wat ik hem zou kunnen bieden.

Mijn tegenvraag was: wat heb jij nodig? Hij zei: “ik heb iemand nodig die sterker is dan ik, die mij kan kaderen en de les kan lezen.”

Ik vroeg hem: “ben ik degene die dat volgens jou zou kunnen?” Hij antwoordde: “ik zie in jou een sterke vrouw, jij kunt mij reflecteren en figuurlijk een mentale draai om mijn oren geven. Dat heb ik nodig, iemand die sterker is dan ik.

De ontmoedigde hoogbegaafden coach

Een coach die zich door autonoom, snel en ongewoon gedrag laat ontmoedigen wil zich het liefst terugtrekken. De hoogbegaafde merkt dit en ervaart een intense opwinding en gaat gedreven in op de vragen die de coach stelt.

De coach denkt: ‘wat een slimme knappe man/ vrouw. Maar hij schept problemen waar die niet zijn. Daar kan ik niet tegenop en ik kom er nooit doorheen’.

De coach raakt ontmoedigd, haakt af en wil het liefst zo snel mogelijk weg van de hoogbegaafde cliënt.

De hoogbegaafde cliënt ervaart geen waardering en acceptatie. Doch ook geen kritische feedback. Zowel de coach als de cliënt ervaren alleen maar nadelen van deze relatie en de coaching stagneert.

Door de jaren heen heb ik geleerd dat een open communicatie het beste werkt in een coachrelatie.

Wederzijds open en eerlijk bespreken wat je ziet, hoort, voelt en denkt. Daarna benoemen wat je wel wilt en wat beter kan, werkt zuiverend en helend. De coachrelatie verdiept zich en mondt uit in een waardevolle professionele relatie waar persoonlijke groei centraal staat.

De overbetrokken hoogbegaafden coach

Een overbetrokken coach wordt erg meegaand bij een autonome, snelle, slimme hoogbegaafde volwassene. Hij denkt: ‘wat een briljante man/ vrouw en wat jammer van al zijn talenten. Er zou veel meer uit kunnen komen, ik ga hem helpen’.

De overbetrokken coach gaat extra zijn best doen. Gaat pappen en nathouden en gaat volledig mee in de zelfingenomen belevingswereld van de hoogbegaafde. De hoogbegaafde cliënt ervaart acceptatie en waardering.

Meelopen op iemands levensweg

Kortgeleden zei een client: “ik wil graag dat je mij spiegelt, inzichten geeft en kadert.” Je hoeft mijn weg niet uit te stippelen, maar loop maar een stukje mee. Daar word ik blij van. Want het is mijn kracht om uit te gaan van de verantwoordelijkheid van de ander en deze te laten waar ze hoort. Ik ga ook uit van de autonomie van de ander.

Een van mijn bekende uitspraken is: “de antwoorden zitten in jezelf, je hebt alleen iemand nodig die jou de juiste vragen stelt.” Door de ander verhelderende vragen te stellen reflecteert deze op zijn gedrag en maakt concrete stappen op weg naar een zelfbewuste toekomst.

De zelfbewuste hoogbegaafden coach

Een coach die hoogbegaafdheid kent, die hoogbegaafdheid boeiend maar niet bedreigend vindt, is een gelijkwaardige gesprekspartner voor hoogbegaafde volwassenen.

Daarnaast is het van belang dat de coach de reikwijdte en diepte van hoogbegaafdheid kent en daar op een sensitieve manier op in weet te spelen.

Tegelijkertijd moet hij ook in staat zijn tegenspel te geven op intellectueel en emotioneel gebied, maar moet de cliënt niet willen overtreffen.

De coach moet bestand zijn tegen intelligente en sensitieve kritiek met een hoge autonomie van de ander. Door empathische confrontatie in te zetten bij bepaald gedrag en het voorkeursgedrag van de hoogbegaafde ontstaat een werkbare gelijkwaardige coachrelatie.

Van deze werk- en zienswijze word ik ontzettend blij en kan ik mij 100% geven. Hierdoor houdt de hoogbegaafde volwassene ook volledig eigenaarschap over zijn eigen leven en gaat hij tegelijkertijd stappen richting een positieve toekomst zetten.

Vijf soorten hoogbegaafden coaches

Nu je weet welke vijf soorten coaches er zijn en hoe je er vier kunt saboteren, kan je bewust kiezen. Wil je met mij kennismaken? Ik heb een gratis online coaching sessie voor je om jouw vragen te beantwoorden en te kijken of we een klik hebben.

Vraag hieronder de gratis online coaching sessie aan.

Dit blog is geïnspireerd vanuit het Praktijkboek hoogbegaafdheid in psychotherapie. Geschreven door Adriaan Sprey.