Wanneer ben je hoogbegaafd? Delphi-model Hoogbegaafdheid

Wanneer ben je hoogbegaafd?

Wanneer ben je hoogbegaafd? Een fundamentele vraag die veel mensen zich stellen. Dit blog geeft antwoord op veel vragen rond hoogbegaafdheid.

Wanneer ben je hoogbegaafd, een goede vraag, minder makkelijk te beantwoorden, of toch wél!

Het antwoord op de vraag: ‘wanneer ben je hoogbegaafd?’ is niet eenvoudig te geven. Om de mens in zijn totale samenhang te bekijken ben ik een fervent voorstander van het Delphi-model Hoogbegaafdheid. Dit model ziet de hoogbegaafde als meer dan een IQ-cijfer én in zijn totale persoonlijkheid in samenhang met zijn omgeving.

Niet alleen het innerlijk als statisch gegeven wordt beschreven, maar ook de wisselwerking en het samenspel tussen de hoogbegaafde en de samenleving worden in het Delphi-model Hoogbegaafdheid naast elkaar geplaatst.

In dit blog neem ik je mee in dit model. Na het lezen van dit blog heb je meer antwoorden op de vraag: ‘wanneer ben je hoogbegaafd?’.

Existentieel model

Het Delphi-model Hoogbegaafdheid is een existentieel model. Existentieel betekent zingevend, verband houdend met het menselijk bestaan. Het model schetst innerlijke kenmerken en kenmerken in wisselwerking met de buitenwereld en hoe dit alles samenwerkt.

Definitie van hoogbegaafdheid volgens het Delphi-model Hoogbegaafdheid

Om antwoord te kunnen geven op de vraag: ‘wanneer ben ik hoogbegaafd?’, formuleerden experts in hoogbegaafdheid onderstaande, knap gevonden definitie van hoogbegaafdheid.

Een hoogbegaafde is een snelle en slimme denker, die complexe zaken aankan. Autonoom, nieuwsgierig en gedreven van aard. Een sensitief en emotioneel mens. Intens levend. Hij of zij schept plezier in creëren. 

Wanneer ben je hoogbegaafd? Delphi-model Hoogbegaafdheid
Delphi-model Hoogbegaafdheid

Gestructureerd antwoord op de vraag: wanneer ben je hoogbegaafd

Om gestructureerd antwoord te geven op de vraag: ‘wanneer ben je hoogbegaafd?’, groepeer ik het antwoord in drie hoofdkenmerken. De innerlijke kenmerken, de wisselwerking met de buitenwereld en de kenmerken van het samenspel van alle facetten die met hoogbegaafdheid samenhangen.

Innerlijke kenmerken

Zijn: autonoom

‘Zijn’ wordt het beste gekarakteriseerd met autonoom, denken (hoog intelligent) en voelen (rijkgeschakeerd). Deze drie kenmerken staan aan de linkerkant in het model.

Hoogbegaafden kunnen niet anders dan hun eigen conclusies trekken. Ze blijven bij hun eigen afweging, tot zich iets aandient dat, in hun ogen, daadwerkelijk beter is.

Denken: hoogintelligent

Hoogbegaafden bezitten metacognitie, zij denken meer dan gemiddeld analytisch, denken in matrixen en op veel sporen en niveaus tegelijkertijd. Zij doorzien snel patronen, hebben een groot associatievermogen waardoor zij snel en diepgaand verbanden zien. De gedachtenstroom is afwisselend divergerend en convergerend. 

Wat een intelligentietest meet

Hoogintelligent noemen we in de volksmond intelligent, slim, schrander en pienter. Dit is wat een intelligentietest meet. 

Een intelligentietest meet echter geen verschillende dimensies en relevante niet- cognitieve kenmerken.

Zoals eerder beschreven, wordt gedrag niet alleen bepaald door het cijfer van het IQ. Er zijn meer invloedsfactoren op het gedrag van mensen. Ik noem er enkele.

  • Talenten en drijfveren van een persoon.
  • Competenties en capaciteiten van een persoon.
  • Omgeving waar een persoon zich in bevindt. 

De TMA talentenanalyse meet het spectrum van verschillende dimensies en niet cognitieve kenmerken.

Voelen: rijkgeschakeerd

Rijkgeschakeerd is het best passende woord voor de emotionele binnenwereld van hoogbegaafden. Er woelen zeer veel emoties rond in hoogbegaafden. Soms zoveel dat zij zich ervoor af moeten sluiten om, net als bij het denken, niet gek te worden. De emoties zijn heel genuanceerd en kleurrijk. Ze zijn onderling sterk verweven.

In het Delphi-model Hoogbegaafdheid staan deze persoonskenmerken van hoogbegaafdheid aan de linkerkant. Er is een wisselwerking tussen het hoogintelligente denken en het rijkgeschakeerde gevoelsleven en de autonomie heeft daar ook weer invloed op.

Kenmerken van de wisselwerking met de buitenwereld

Drie existentiële kenmerken die met de buitenwereld, de samenleving en mensen te maken hebben zijn in het rechterdeel van het Delphi-model Hoogbegaafdheid weergegeven. Het gaat hier over het willen, doen en waarnemen. 

Willen: gedreven, nieuwsgierig

Dit existentiële persoonskenmerk vertegenwoordigt het eerste deel van de beweging naar buiten. Hoogbegaafde mensen willen meestal heel veel. Ze willen van alles. En het liefst meteen, en het liefst telkens weer iets nieuws. 

Ze zijn leergierig, willen ontdekken, maar natuurlijk wel op hun eigen manier, ze zijn autonoom. Ze bijten zich vast in iets, gaan door en gaan vaak heel ver door. Ze zijn vaak erg gedreven en bijzonder nieuwsgierig. Hoogbegaafden raken gemakkelijk in een flow. Herken je dit?

Doen: scheppingsgericht

Verbonden aan het willen is het doen. Deel twee van de beweging naar buiten. Hoogbegaafden zijn altijd en met veel plezier bezig met het maken, creëren van iets. Dat kan een model zijn, een puzzel, een schilderij, een proces, een techniek, een methode, een uitvinding, een verbetering, een spel, een product en soms iets waar ze beroemd mee worden.  

Zelfs al lijken ze niets te doen, dan nog is het brein aan het scheppen: denkwerelden, structuren, verhalen, beelden. Scheppingsgericht noemen we dat. Het is een wat onbekend woord, maar het dekt wel het beste de lading.

Het doen is niet persé een voorwaarde voor hoogbegaafdheid. Niet alle prestaties, producten en wat die meer zij komen volledig uit de hoogbegaafde en landen volledig in de samenleving. De juiste omstandigheden zorgen voor de meeste ruimte voor het doen, het creëren, de scheppingsgerichtheid.

Hoogsensitief

Hoogsensitiviteit maakt een beweging naar binnen, het waarnemen. Wetenschappers ontdekten dat het neurologisch systeem, het zenuwstelsel van hoogbegaafde mensen verschilt van gemiddeld begaafde mensen. Niet zozeer fundamenteel, maar gradueel. Hoogbegaafde mensen hebben meer, dunnere en snellere zenuwuiteinden en meer en actievere synapsen. 

Bovendien hebben hoogbegaafden een brein dat op meer plaatsen tegelijk actief kan zijn. Met dit beeld in het achterhoofd kan je het brein van hoogbegaafde mensen bekijken en zien we dat het waarnemen gekenmerkt wordt door scherpte en genuanceerdheid. 

Alle zintuigen van hoogbegaafden staan altijd op scherp. Alles komt tegelijkertijd, in volle nuance, heel precies en met de volle lading binnen. Hoogsensitief noemen we dat. Er is echter wel differentiatie in hoogsensitiviteit op verschillende gebieden.

Hoogsensitief is niet één op één op hoogbegaafdheid te leggen

Ik wil wel een aantekening maken. Het is niet zo dat iedereen die hoogsensitief is, ook hoogbegaafd is. Er zijn specifieke facetten die hoogbegaafde kenschetsen, maar die hoogsensitieve mensen niet in zich hebben.

Neem a.u.b. contact met mij op als je hier voor jezelf duidelijkheid over wilt hebben. Ik vertel je er graag in een videocall meer over.

Kenmerken van het samenspel in het Delphi-model Hoogbegaafdheid

De aard van het samenspel tussen alle existentiële facetten bepalen de overige kenmerken. 

Snel

Hoogbegaafden zijn snel, zelfs héél snel; in nagenoeg alle facetten van hun existentie. Dit zou goed kunnen samenhangen met de biologische gesteldheid van het neurologisch systeem, je weet wel, die hoogsensitiviteit. 

Prikkels komen snel binnen en de emotionele wereld daaromheen is gauw geschapen. Het denken is als een supersnelle processor. De voorstelling van het product is snel in beeld en de hoogbegaafden willen snel, zeer snel weer verder.

Creatief

Hoogebegaafden zijn vaak vindingrijk, origineel, bedenken ongewone oplossingen, leggen ongewone verbanden en vinden dat ook nog eens een erg leuke bezigheid. Het geeft hen iets sprankelends, levendigs en speels. 

Dat creatieve zien we vooral ten aanzien van het denken, willen en doen.

Complex

Een hoogbegaafde zit complex in elkaar. Hij functioneert complex of aardiger gezegd: veelzijdig en kan een grote complexiteit aan. Een hoogbegaafde is allesbehalve eenvoudig. Een hoogbegaafde kan wel bescheiden zijn, maar eenvoudig in de term van simpel is hij dat zeker niet. Complex slaat op alle kenmerken, behalve op het zijn, op de autonomie.

Intens

Je kunt zeggen dat bij alle hoogbegaafden alle knoppen op tien staan en uitzetten lastig is. Alles aan hoogbegaafden is intens en van een grote heftigheid. Het intense heeft vooral betrekking op het voelen, denken en willen. 

Zet overal maar zeer, erg of uitzonderlijk voor en je begrijpt wat er bedoeld wordt.

Samenvattend: dit is hét antwoord op de vraag: ‘wanneer ben ik hoogbegaafd?

Een hoogbegaafde is een snelle en slimme denker, die complexe zaken aankan. Autonoom, nieuwsgierig en gedreven van aard. Een sensitief en emotioneel mens. Intens levend. Hij of zij schept plezier in creëren.

Herken jij elementen uit dit blog die je op jezelf kan toepassen? Wil je antwoord op de vraag: ben ik hoogbegaafd?

Weet dan dat, zoals ik schreef, een intelligentietest alleen het cijfer van je intelligentiequotiënt meet. Niet meer en niet minder. Maar jij hebt wel meer nodig om antwoord op je vraag je krijgen.

Herinner jij je nog waar ik dit blog mee begon? Een mens is meer dan het cijfer van je IQ.

Ik ben fervent gebruiker van de TMA Talentenanalyse. Deze meet je talenten en drijfveren, je de aanleg en het potentieel van je competenties en neemt de omgeving waarin jij je bevindt mee.

Desgewenst kunnen ook je capaciteiten gemeten worden door een capaciteitenonderzoek.

En nu jij! Wat betekent het antwoord op de vraag: ‘wanneer ben ik hoogbegaafd’ voor jou?

Het feit dat je tot hiertoe hebt doorgelezen is een teken dat je geïnteresseerd bent in hoogbegaafdheid. Dat is mooi en werkt positief mee aan je persoonlijke ontwikkeling. Je komt echter verder als je de juiste stappen in de goede volgorde zet.

Ik heb een vraag aan je: wil je nu eens écht weten of je hoogbegaafd bent en waar jouw talenten liggen? Investeer dan in jezelf. Bekijk in elk geval de pagina Talentenanalyse voor hoogbegaafden eens.

wat is hoogbegaafdheid?

Praat er eens met mij over door. Over hoe ik jou kan helpen in jouw persoonlijke ontwikkeling zodat je meer duidelijkheid krijgt.

Ik gun jou dat je meer zelfvertrouwen, plezier en ontspanning ervaart en dat je succesvoller gaat worden in alles wat je doet.

Ik zeg altijd: praat over je gevoelens, gedachten en vermoedens over hoogbegaafdheid met iemand met wie je een klik ervaart en die ervoor geleerd heeft. Iemand die de reikwijdte en diversiteit van hoogbegaafdheid aanvoelt en aankan en die zelf geen issues heeft.

Wil je met mij doorpraten om meer duidelijkheid te krijgen over de vraag: ‘ben ik hoogbegaafd?’.

Vraag dan een gratis coaching sessie aan. In een videocall van dertig minuten praten we door over wat maakt dat jij die vraag stelt en welke antwoorden jij zelf kunt geven.

Zoals ik vaak zeg: de antwoorden zitten in jezelf, je hebt alleen iemand nodig die de juiste vragen kan stellen.

Klik op onderstaande knop en ik neem contact met je op.

Larinda Bok

Gecertificeerd TMA Professional, geaccrediteerd NOBCO/ EMCC coach

Tel: 06 14 35 45 80

Mail: info@uniquepb.nl

Dit blog is geïnspireerd door het boek Hoogbegaafd Dat zie je zó, red/ Maud Kooijman- van Thiel. Meer info en bestellen via de link onder de boektitel.

Recensies na een talentenanalyse

Dit is thuiskomen, ik weet nu wie ik ben en wat ik kan! Mijn bedrijf is gestart!

Olga

Ik bereik meer in gesprekken dan voor dit traject. Daar word ik blij van.

Barbara

Jouw traject gaf me een unieke personal brand, een nieuw bedrijf, product en verhaal. Én ik hoef niet bang te zijn om alles wat in mij zit te laten zien.

Dirkjan